شاید برای تو هم پیش آمده باشد که وسط یک روز کاملا معمولی، ناگهان فکری مثل یک سوزن در ذهنت فرو برود: «اگر قرار باشد عوض شوم، اصلا از کجا باید شروع کنم؟» شاید بلافاصله صدایی درونت جواب داده باشد: «دیگه دیره» یا «من همینم که هستم». این رفت‌و‌برگشت کوتاه ساده به نظر می‌رسد، اما پشتش یک پرسش عمیق پنهان است؛ آیا انسان در بزرگسالی واقعا می‌تواند خودش را دوباره بسازد، یا تغییر فقط مخصوص کودکی است؟

سامان سال‌هاست به خودش می‌گوید «من آدم بی‌انضباطی هستم». هر بار تصمیم می‌گیرد ورزش را شروع کند یا یک پروژه نیمه‌کاره را تمام کند، چند روز اول پرانرژی است و بعد همه‌چیز رها می‌شود. کم‌کم به این نتیجه رسیده که مشکل از ذاتش است. اما یک روز، در یک موقعیت تازه که احساس امنیت بیشتری دارد، متوجه می‌شود همان سامان می‌تواند پیگیرتر و منظم‌تر باشد. همان‌جا برای اولین بار شک می‌کند که شاید داستانی که سال‌ها درباره خودش باور کرده، یک حقیقت همیشگی نبوده است.

وقتی از تغییر حرف می‌زنیم، منظور فقط تصمیم‌های بزرگ و شعارگونه نیست. تغییر گاهی یعنی دیدن یک الگوی قدیمی، مکث‌کردن قبل از تکرارش و امتحان‌کردن یک واکنش تازه. روانکاوی معاصر و عصب‌شناسی هر دو به شکلی متفاوت می‌گویند ذهن و مغز ما یک دفترچه بسته نیستند؛ بیشتر شبیه یک مسیر خاکی‌اند که هر بار از رویش عبور می‌کنیم، ردپاها پررنگ‌تر می‌شوند. اگر مسیر تازه‌ای را چند بار امتحان کنیم، آن هم کم‌کم قابل‌عبور می‌شود.